SoapCalc: Obliczanie receptury mydła

Kremy, toniki, peelingi – tak. Mydła – nie. Często słyszę tę samą historię. “Boję się, nie wiem jak, tworzenie receptur jest skomplikowane”.

Strach przed mydleniem pomaga pokonać zapoznanie się w BHP wyrobu mydła, jednocześnie uważam, że nie jest to zajęcie dla każdego. Jeśli po lekturze podlikowanego blog posta obawa przed wodorotlenkami nadal jest żywa, może po prostu warto zapoznać się z techniką mydlenia “melt&pour”, czyli tworzeniem mydełek glicerynowych, które nie wymaga obcowania z wodorotlenkami. Bez sensu zmuszać się do czegoś, w czym nie czujemy się komfortowo i bezpiecznie.

To, co naprawdę mnie dziwi, to częsta – choć bezpodstawna- obawa przed trudnością tworzenia receptur. A to dlatego, że komponowanie swojego przepisu nie jest trudniejsze niż wymyślenie przepisu na ciasto. Serio. Ale po kolei:

Do układania receptur mydlanych służą kalkulatory mydlane. W internecie dostępnych jest ich sporo, jednak najczęściej używanym jest SoapCalc. Wygląda dość srogo, ale jego obsługa jest naprawdę prosta.

Soapcalc, sekcja 1.

Zaznaczamy, czy robimy mydło sodowe (NaOH) czy potasowe (wówczas wybieramy KOH 90%, ponieważ z całą pewnością taką właśnie postacią KOH dysponujecie).

Soapcalc, sekcja 2.

Waga olejów. Zaznaczamy “grams”, chyba, że lubicie mierzyć wagę w funtach lub uncjach ?. Jeśli wiemy, ile oleju chcemy użyć, w polu zaznaczonym na zielono wpisujemy gramaturę. Jeśli nie, zostawiamy to pole puste (po wprowadzeniu składników cząstkowych w sekcji 6. i kliknięciu “calculate recipe” kalkulator sam wyliczy sumaryczną wagę olejów i uzupełni puste pole w sekcji nr2).

Soapcalc, sekcja 3.

Woda jako procent tłuszczy. Jeśli pominiemy tę sekcję, s kalkulator sam domyślnie wybierze opcję 38%. – a to prawdopodobnie dlatego, że taką proporcję SoapCalc uznaje za idealną dla mydeł sodowych wykonanych metodą “na ciepło” (po złączeniu ługu z olejami całość nadal gotujemy). 38% oznacza, że waga wody stanowi 38% wagi dodanych tłuszczy – a nie całości gotowego mydła!

Redukcja/wzrost tego wskaźnika potrzebne są wtedy, gdy wykonujemy mydła sodowe na zimno oraz mydła potasowe. Proporcje zmieniają się następująco:

• 38% dla mydeł sodowych na ciepło
• 28-33% dla mydeł sodowych na zimno, gdzie używamy zarówno maseł jak i olejów
• 23-28% dla mydeł sodowych, gdzie używamy wyłącznie olejów
• 25-33% dla mydeł potasowych na zimno w przypadku użycia olejów i maseł
• 21-25% dla mydeł potasowych na zimno w przypadku użycia samych olejów
• 60% dla mydeł potasowych na ciepło.

(proporcje za blogiem “Ukręcone”, więcej o wodzie w mydle możecie poczytać tu i tutaj) .

Soapcalc, sekcja 4.

Przetłuszczenie. Tu mamy spore pole do popisu, ponieważ dużo zalezy od naszych preferencji. Super Fat to nic innego jak niezmydlony tłuszcz. Im wyższy jego wskaźnik, tym “tłustsze” mydło. Pamiętajcie że SF powinien wynieść:

• O% w mydle gospodarczym – takie mydło nie ma własciwości pielęgnacyjnych, za to mocno się pieni
• 2-35% w mydle toaletowym – tu króluje zasada “co kto lubi”. Tłustsze mydła będą mocno pielęgnujące a po ich użyciu najczęściej nie trzeba używać balsamu. Sami decydujecie, jakie mydło lubicie najbardziej. W mydłach, których używamy do rąk, często wystarczy już nawet 2%, w mydłach do włosów – 2-5%. Mydła do ciała ustawiamy najczęściej od 5% wzwyż, ja osobiście bardzo lubię takie z przedziału 8-10%.

Zapach – nie sugerujcie się ilością podaną przez kalkulator. Testujcie. Część z Was lubi mocno pachnące mydła, innym wystarczy tylko nutka zapachu. Niektóre zapachy szybciej ulatują (dzieje sie tak często np. z cytrusami), inne pozostają w mydle długo i wystarczy ich niewielka ilość (mięta, lawenda etc.)

Soapcalc, sekcja 6.

To nie błąd. Sekcję 5 celowo zostawiłam na koniec – zaraz o tym, dlaczego. Sekcja 6 to miejsce, w którym wprowadzamy oleje, jakich zamierzamy użyć w mydle. Oleje, ponieważ ilość wody (którą możemy oczywiście zastąpić innym płynem, np. naparem, odwarem czy sokiem) kalkulator wylicza nam na podstawie wagi olejów (sekcja 2) i wskaźnika “woda jako procent tłuszczy” (sekcja 3.)

Każdy olej ma inne właściwości i zawiera inne proporcie kwasów tłuszczowych. To od nich w dużej mierze zależą właściwości naszego mydła, które – po wprowadzeniu listy olejów wraz z ich gramaturą w sekcji 6 – kalkulator wygeneruje automatycznie w sekcji 5.

Soapcalc, sekcja 5.

Właściwości mydła. W olbrzymiej mierze determinują je użyte oleje. “W olbrzymiej mierze” a nie w “100%”, ponieważ część właściwości możemy modelować również pozostałymi dodatkami, np. cukier podnosi pienistość a sól twardość mydła.

Twardość – tu warto trzymać się widełek – przynajmniej “mniej więcej”. mydło powyżej wideł może być za twarde, przez co może się kruszyć przy krojeniu. Wynik znacznie niższy niż widełki sprawi, że mydło będzie zbyt miękkie.

Oczyszczanie – wynik poniżej zalecanych widełek nie sprawi, że bydło nie będzie myjące. Przeciwnie – będzie myło, nie będzie wysuszało. Rzeczywistym problemem może być znacznie przekroczenie widełek górnych – wówczas otrzymamy mydło, które może mocno wysuszać skórę.

Pielęgnacja – wynik poniżej widełek znaczy, że warto recepturę poprawić. Wynik powyżej widełek to rzecz, którą nie należy się przejmować. “Przedobrzyć” z pielęgnacją ciężko, może nam to służyc jedynie “na plus”.

Pienistość i Kremowość – tutaj bez zbędnego tłumaczenia. Wartości wybieramy na zasadzie “jak kto woli” – mniej lub bardziej kremowe, mniej lub bardziej pieniste. Jeśli nie chcecie zmieniać swojej receptury a chcielibyście, by mydło pieniło sie bardziej, warto dodać cukru do wody w ługu.

Iodine – czyli ilość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, która znajduje się w mydle z tworzonej receptury.

INS – im wyższa wartość INS, tym łatwiejsza saponifikacja. Jeśli wskaźnik INS jest znacząco za niski, warto poprawić recepturę.

Kwasy tłuszczowe. Każdy olej skada się z odpowiedniej sobie ilości wylistowanych w kalkulatorze kwasów. To one determinują właściwości mydła, np. jeśli zależy nam na pienistości, wybieramy oleje o wysokiej zawartości kwasów laurynowego, mirystynowego i rycynolowego. O tym jakie to oleje oraz o właściwościach pozostałych kwasów wymienionych w kalkulatorze możnaby pisać jeszcze długo, ale nie ma to w tym miejscu sensu. TUTAJ znajdziecie dwa arkusze autorstwa twórców bloga “Ukręcone”. Pierwszy z nich prezentuje udział kwasów tłuszczowych w poszczególnych olejach, drugi pokazuje, jaki wpływ na mydło mają poszczególne kwasy.